Nem Laboratuvarı, gazlarda ve katı maddelerde bulunan su miktarının yüksek doğrulukla ölçülmesini sağlayan metrolojik altyapıyı sunmaktadır. Uluslararası Sıcaklık Ölçeği ITS-90'a izlenebilir ölçümler gerçekleştirilmektedir.
Genel Bilgi
Gazlarda (ve havada) nem ölçümleri ve katıhal maddelerde rutubet ölçümleri; insan sağlığı ve konforunun sağlanmasından enerji, gıda, ilaç sektörleri, pil ve elektronik üretimi, hava durumu ve iklim gibi birçok alanda önem taşımaktadır.
Nem laboratuvarının ana amacı nem ve rutubet niteliklerini, başta havanın bağıl nemi olmak üzere mutlak nem, çiy-noktası ve kırağı-noktası sıcaklıkları, su buharının kısmi basıncı, fraksiyonu ve oranı, çeşitli gazlardaki su miktarı, katı hal ve toz şeklinde malzemelerde su miktarını (uçucu bileşenler dahil) vb'nin SI birimlerine ve/veya ilgili standartlara izlenebilir şekilde ölçümlerini gerçekleştirmek için altyapının oluşturulması, korunması ve yaygınlaştırılmasıdır.
Ayrıca, hava sıcaklığının ITS-90'a (Uluslararası Sıcaklık Ölçeği-1990) göre izlenebilir ölçülmesi de bu laboratuvarın kapsamındadır. Bağıl nem ölçümlerinde hava sıcaklığının doğru ölçülmesi büyük önem taşımaktadır.
Araştırma
Gazlarda ve havada bulunan bağıl nem miktarının yüksek doğrulukla ölçülmesi ve kalibrasyonu.
Çiy ve kırağı noktası sıcaklıklarının referans ölçüm sistemleri ile belirlenmesi. Su buharının kısmi basıncı, fraksiyonu ve oranının ölçümü.
ITS-90 uluslararası sıcaklık ölçeğine izlenebilir sıcaklık ölçümleri. -10 °C ile 90 °C aralığında hassas ölçümler gerçekleştirilmektedir.
Katı ve toz halindeki malzemelerde su miktarının metrolojik yöntemlerle belirlenmesi. Uçucu bileşenler dahil tüm fraksiyonlar ölçülebilmektedir.
Çeşitli gazlardaki su miktarının yüksek doğrulukla ölçülmesi ve izlenebilir kalibrasyon hizmetleri.
Havanın mutlak nem değerinin SI birimlerine izlenebilir yöntemlerle doğru olarak belirlenmesi.
Ekipman
Halihazırda göstergeli ve göstergesiz (yazılım bağlantılı) çeşitli higrometrelerin, nem algılayıcılarının, nem ve sıcaklık veri kaydedicileri ve vericilerinin, çiy-noktası nem ölçerlerin, ortam koşulları kaydedicilerin ve hava sıcaklığı termometrelerinin SI birimlerine izlenebilir kalibrasyonları gerçekleştirilmektedir.
Göstergeli ve göstergesiz (yazılım bağlantılı) çeşitli higrometreler. Bağıl nem ölçümünde kullanılan temel referans cihazlardır.
Farklı teknoloji ve prensiplere dayanan nem algılayıcıları. Kapasitif, rezistif ve termal iletkenlik prensibine dayalı sensörler.
Çiy ve kırağı noktası sıcaklıklarını yüksek hassasiyetle ölçen soğutmalı ayna tipi cihazlar ve elektronik sensörler.
Nem ve sıcaklık verilerini sürekli kaydeden ve ileten cihazlar. Uzaktan izleme ve veri aktarımı için kullanılmaktadır.
ITS-90 ölçeğine izlenebilir hassas termometreler. Bağıl nem ölçümlerinde kritik öneme sahip sıcaklık ölçüm cihazları.
Altyapı
| No | Ekipman / Sistem | Marka | Model | Aralık / Kapasite | Amaç / Kullanım |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Çiy-noktası Jeneratörü (İki Sıcaklık) | Thunder Scientific | Model 2500 | %10–%95 rh / −10–80 °C | Birincil nem referansı; nem kalibrasyon ortamı |
| 2 | Çiy-noktası Higrometre (Referans) | MBW / Michell | DP30 / Optidew Vision | −40 °C – 80 °C çiy noktası | Birincil izlenebilir referans ölçer |
| 3 | Kapasitif Nem Sensörü (Referans Set) | Vaisala | HMT337 / HMP155 | %0–100 rh, −40–80 °C | Transfer standardı; kalibrasyon karşılaştırma ölçümleri |
| 4 | Sismik İzolasyonlu Nem Odası | ERTCO / In-house | Özel Üretim | %5–%98 rh, 0–70 °C | Sabit koşullu nem kalibrasyon ortamı |
| 5 | Platin Direnç Termometre (SPRT) | Isothermal Technology / Hart | Hyper Cal / 5681 | −80 °C – 660 °C | ITS-90'a izlenebilir hava sıcaklığı referansı |
| 6 | Veri Toplama Sistemi (DAQ) | Agilent / Keysight | 34970A / 34980A | Çok kanallı analog giriş | Sıcaklık ve nem ölçüm kayıtlarının otomatik alımı |
| 7 | Sabit Nokta Hücresi (Su Üçlü Noktası) | TuBiTak UME | WTP Hücresi | 0,01 °C (273,16 K) | ITS-90 sıcaklık kalibrasyonu birincil referans noktası |
Doğruluk
Halihazırda laboratuvarda hava sıcaklığı ölçümlerinin belirsizliği -10 °C ile 70 °C aralığında 0.07 °C ve 70 °C ile 90 °C aralığında 0.2 °C (k=2) seviyesine indirilmiş durumdadır ve bu belirsizliklerin daha da düşürülmesi için çalışmalar devam etmektedir.
| Sıcaklık Aralığı | Genişletilmiş Belirsizlik (U) | Güven Düzeyi |
|---|---|---|
| -10 °C – 70 °C | 0.07 °C | k=2 (yaklaşık %95 güven aralığı) |
| 70 °C – 90 °C | 0.2 °C | k=2 (yaklaşık %95 güven aralığı) |
* Belirsizlik değerleri k=2 genişletme faktörü kullanılarak hesaplanmıştır ve yaklaşık %95 güven aralığına karşılık gelmektedir.
Kalibrasyon
Bağıl nem ve çiy noktası ölçer cihazların izlenebilir kalibrasyonu. Higrometreler, nem algılayıcıları ve çiy noktası termometreleri için kalibrasyon sertifikası düzenlenmektedir.
Hava sıcaklığı ölçüm cihazlarının ITS-90 ölçeğine izlenebilir kalibrasyonu. -10 °C ile 90 °C aralığında referans sistemler ile gerçekleştirilmektedir.
Talaş, kağıt, toprak ve benzeri numunelerde rutubet miktarının ölçülmesi. Uçucu bileşenler dahil tüm fraksiyonların tayini gerçekleştirilmektedir.
Nem ve sıcaklık veri kaydedicilerinin ve vericilerinin SI birimlerine izlenebilir kalibrasyonu. Hem sahada hem de laboratuvar ortamında kalibrasyon imkânı.
Hizmetler
SI birimlerine ve uluslararası standartlara izlenebilir nem ve sıcaklık kalibrasyonu.
Ortam koşulları, endüstriyel süreçler ve ürün kalitesi için nem ve sıcaklık ölçümleri.
Nem ölçümleri, belirsizlik hesaplamaları ve uluslararası standartlar hakkında eğitim hizmetleri.
Nem metrolojisi alanındaki araştırma ve geliştirme projelerine teknik destek ve işbirliği.
Ölçüm belirsizliği, cihaz seçimi ve kalibrasyon yöntemi konularında uzman teknik danışmanlık.
Milli metroloji enstitüleri ile ortak ölçüm karşılaştırmaları ve izlenebilirlik zincirinin güvence altına alınması.
Uygulama Alanları
Nem Laboratuvarı, aşağıdaki sektörlerdeki kurum ve kuruluşlara kalibrasyon, ölçüm ve danışmanlık hizmetleri sunmaktadır.